Nowy Testament 

Nowy Testament – Wikipedia, wolna encyklopedia

Nowy Testament

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Pierwsza strona Ewangelii Jana z Biblii Johna Wyclifa (XIV wiek)

Nowy Testament (gr. Καινή Διαθήκη, Kainē Diathēkē) - druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki. Niektóre wyznania używają jako nazwy Nowego Testamentu określenia Chrześcijańskie Pisma Greckie.

Spis treści

2 Zawartość

Nowy Testament składa się z:

  • czterech Ewangelii zawierających narracje o życiu, nauczaniu i czynach Jezusa Chrystusa,
  • Dziejów Apostolskich opisujących powstanie i rozwój wczesnego chrześcijaństwa oraz działalność apostołów, przede wszystkim Piotra i Pawła,
  • czternastu listów przypisywanych tradycyjnie apostołowi Pawłowi, zaadresowanych do pierwszych wspólnot chrześcijan (UWAGA: obecnie Listu do Hebrajczyków nie traktuje się jako pisma autorstwa św. Pawła),
  • siedmiu tzw. listów powszechnych oraz
  • jednej księgi prorockiej, zwanej Apokalipsą lub Objawieniem św. Jana.

2 Księgi historyczne

2 Ewangelie

Lp. Tytuł księgi Sigla Tytuł grecki Tytuł łaciński Liczba rozdziałów Tradycyjny autor
1. Ewangelia Mateusza Mt lub Mat Κατά Μαθθαίον Evangelium secundum Matthaeum 28 Mateusz Ewangelista
2. Ewangelia Marka Mk lub Mar Κατά Μάρκον Evangelium secundum Marcum 16 Marek Ewangelista
3. Ewangelia Łukasza Łk lub Łuk Κατά Λούκαν Evangelium secundum Lucam 24 Łukasz Ewangelista
4. Ewangelia Jana J lub Jan Κατά Ιωάννην Evangelium secundum Ioannem 21 Jan Ewangelista

2 Dzieje Apostolskie

Lp. Tytuł księgi Sigla Tytuł grecki Tytuł łaciński Liczba rozdziałów Tradycyjny autor
5. Dzieje Apostolskie Dz lub Dz.Ap. Πράξεις των Αποστόλων Actus Apostolorum 28 Łukasz Ewangelista

2 Księgi dydaktyczne (mądrościowe)

2 Listy św. Pawła

Lp. Tytuł księgi Sigla Tytuł grecki Tytuł łaciński Liczba rozdziałów Tradycyjny autor
6. List do Rzymian Rz lub Rzym Προς Ρωμαίους Epistula ad Romanos 16 Paweł z Tarsu
7. 1 List do Koryntian 1 Kor Προς Κορινθίους Α' Epistula I ad Corinthios 16 Paweł z Tarsu
8. 2 List do Koryntian 2 Kor Προς Κορινθίους Β' Epistula II ad Corinthios 13 Paweł z Tarsu
9. List do Galatów/List do Galacjan Ga lub Gal Προς Γαλάτας Epistula ad Galatas 6 Paweł z Tarsu
10. List do Efezjan Ef lub Efez Προς Εφεσίους Epistula ad Ephesios 6 Paweł z Tarsu
11. List do Filipian Flp lub Filip Προς Φιλιππησίους Epistula ad Philippenses 4 Paweł z Tarsu
12. List do Kolosan Kol Προς Κολοσσαείς Epistula ad Colossenses 4 Paweł z Tarsu
13. 1 List do Tesaloniczan 1 Tes Προς Θεσσαλονικείς Α' Epistula I ad Thessalonicenses 5 Paweł z Tarsu
14. 2 List do Tesaloniczan 2 Tes Προς Θεσσαλονικείς Β' Epistula II ad Thessalonicenses 3 Paweł z Tarsu
15. 1 List do Tymoteusza 1 Tm lub 1 Tym Προς Τιμόθεον Α' Epistula I ad Timotheum 6 Paweł z Tarsu
16. 2 List do Tymoteusza 2 Tm lub 2 Tym Προς Τιμόθεον Β' Epistula II ad Timotheum 4 Paweł z Tarsu
17. List do Tytusa Tt lub Tyt Προς Τίτον Epistula ad Titum 3 Paweł z Tarsu
18. List do Filemona Flm lub Filem Προς Φιλήμονα Epistula ad Philemonem 1 Paweł z Tarsu
19. List do Hebrajczyków/List do Żydów Hbr lub Hebr Προς Εβραίους Epistula ad Hebraeos 13 osoba ze środowiska Pawła z Tarsu

2 Listy powszechne

Lp. Tytuł księgi Sigla Tytuł grecki Tytuł łaciński Liczba rozdziałów Tradycyjny autor
20. List Jakuba Jk lub Jak Ιακώβου Epistula Iacobi 5 Jakub Apostoł
21. 1 List Piotra 1 P lub 1 Piotr Πέτρου Α' Epistula I Petri 5 Piotr Apostoł
22. 2 List Piotra 2 P lub 2 Piotr Πέτρου Β' Epistula II Petri 3 Piotr Apostoł
23. 1 List Jana 1 J lub 1 Jan Ιωάννου Α' Epistula I Ioannis 5 Jan Ewangelista
24. 2 List Jana 2 J lub 2 Jan Ιωάννου Β' Epistula II Ioannis 1 Jan Ewangelista
25. 3 List Jana 3 J lub 3 Jan Ιωάννου Γ' Epistula III Ioannis 1 Jan Ewangelista
26. List Judy Jud Ιούδα Epistula Iudae 1 Juda Tadeusz Apostoł

2 Księgi prorockie

Lp. Tytuł księgi Sigla Tytuł grecki Tytuł łaciński Liczba rozdziałów Tradycyjny autor
27. Apokalipsa św. Jana/Objawienie św. Jana Ap lub Obj Αποκάλυψις Ιωάννου Apocalypsis Ioannis 22 Jan Ewangelista

2 Kanoniczność

Information icon.svg Osobny artykuł: Kanon Biblii.

Wraz z rozkwitem chrześcijaństwa i rosnącą liczbą pism chrześcijańskich pojawił się w sposób naturalny problem ustalenia które z nich uznać za apostolskie, natchnione i kanoniczne. W wyniku długotrwałego procesu formowania się kanonu ukształtował się zestaw 27 ksiąg Nowego Testamentu, który jest przyjmowany za obowiązujący przez prawie wszystkie wyznania i kościoły katolickie, protestanckie i prawosławne.

Trzon kanonu (Ewangelie, Dzieje Apostolskie, 13 listów Pawła, 1 list Jana) Nowego Testamentu uformował się już w II wieku, jednak niektóre księgi, których kanoniczność kwestionowano i dyskutowano, musiały czekać dłużej na ich włączenie do kanonu (np. wątpliwości dotyczyły Janowego autorstwa Apokalipsy). Niektóre księgi posiadały lokalnie status natchnionych, mimo iż nie znalazły się w ostatecznym kanonie, m.in. Pasterz Hermasa, Apokalipsa Piotra, 1 List Klemensa.

Przy ustalaniu kanoniczności księgi odwoływano się do następujących zagadnień:

  • Czy źródłem informacji jest apostoł?
  • Czy jest zgodna z resztą pism?
  • Czy posiada powszechną akceptację wśród chrześcijańskich gmin?
  • Czy jest zgodna z doktryną ortodoksyjną?

Do ostatecznego etapu zamykania kanonu przyczyniły się prześladowania chrześcijan za cesarza Dioklecjana (303-311), które obejmowały konfiskatę ksiąg chrześcijańskich. Przełożonym kościołów potrzebne były ustalenia, które księgi uznać za święte, aby je chronić, a w ręce władz rzymskich wydawać pisma mniejszej rangi. Obecny skład Nowego Testamentu podany po raz pierwszy znajduje się w liście Atanazego z 367 r. Taką samą listę ksiąg uznanych za kanoniczne ratyfikowały synody w Hipponie (390 r.) i Kartaginie (393 r.).

2 Kanon syryjski

Syryjscy monofizyci i jakobici nie uznają w kanonie Nowego Testamentu tzw. listów powszechnych (2 list Piotra; 2 i 3 list Jana; List Judy) i Apokalipsy. Natomiast nestorianie (wschodni Syryjczycy) używali starego przekładu Peszitta zawierający wszystkie księgi Starego i Nowego Testamentu oprócz: Listu Jakuba, 2 Listu Piotra, 2 i 3 Listu Jana i Apokalipsy. U współczesnych nestorian rozpowszechnia się już nowy przekład Peszitta zawierający wszystkie księgi kanoniczne, tak Starego jak i Nowego Testamentu.

2 Kanon koptyjski

W Kościele koptyjskim nie ma listy ksiąg natchnionych. Za kanoniczne księgi Nowego Testamentu, prócz całego kanonu powszechnego, uznaje się także 1. i 2. list św. Klemensa Rzymskiego do Koryntian, 8 ksiąg Konstytucji Apostolskich również przypisywane św. Klemensowi, List Barnaby oraz dzieło Hermasa pt. Pasterz.

2 Kanon etiopski

W kanonie Nowego Testamentu podobnie jak w Kościele koptyjskim uznaje się za kanoniczne 27 ksiąg kanonu powszechnego oraz Listy św. Klemensa Rzymskiego, Konstytucje Apostolskie oraz Pasterza Hermasa.

2 Kanon ormiański

Mimo iż ormiańscy teologowie nie mają sprecyzowanych pojęć dotyczących natchnienia biblijnego i kanoniczności ksiąg św. do kanonu Nowego Testamentu zaliczają prócz 27 podstawowych także apokryficzny 3. List do Koryntian oraz dwa Listy Koryntian do św. Pawła.

2 Reformacja i protestantyzm

Niektórzy reformatorzy protestanccy w XVI wieku podważali kanoniczność niektórych ksiąg Nowego Testamentu. Marcin Luter przez pewien czas uznawał za deuterokanoniczne: List do Hebrajczyków, List Jakuba, List Judy oraz Apokalipsę świętego Jana. Huldrych Zwingli uważał za deuterokanoniczną samą Apokalipsę.

Poglądy poszczególnych reformatorów nie zostały jednak przyjęte przez Kościoły protestanckie. Wszystkie wyznania protestanckie uznały kanoniczność całości Nowego Testamentu. Za kanonem powszechnym opowiedzieli się również Karlstadt i Kalwin wśród reformatorów. Kanon powszechny potwierdziły ostatecznie protestanckie wyznania wiary: gallikańskie (1559), anglikańskie, belgijskie (1562) i helweckie II (1564). Kościoły poreformacyjne także uznały cały kanon NT w swoich wyznaniach wiary.

2 Manuskrypty

Najstarsze fragmenty odpisów pochodzą z I w. (qumrański fragment 7Q5) i II w. (tzw. papirus Rylandsa - P52, A. Chester Beatty'ego, Bodmera XIV-XV oraz Bodmera II).

Większe kodeksy Nowego Testamentu pochodzą z IV-V wieków (są to Kodeks Synajski (S) i Kodeks Watykański (B)) oraz z V wieku (Kodeks Aleksandryjski (A), Kodeks Efrema (C) oraz Kodeks Bezy (D)).

2 Apokryfy

Information icon.svg Osobny artykuł: apokryf.

Apokryfami nazywamy pisma niepewnego pochodzenia, które nie zostały przyjęte do konkretnego kanonu Pism Świętych. Konkretne pismo może być uznawane w jednym z kanonów, w drugim zaś uważane za niekanoniczne – pisma te nie są jednak uważane wtedy za apokryficzne. Poniżej znajduje się lista niektórych apokryfów nieuznawanych przez żaden z kanonów:

2 Zobacz też

Informacje w siostrzanych projektach:
Commons-logo.svg  Grafiki i media  na Wikimedia Commons
Wikisource-logo.svg  Teksty źródłowe  w Wikiźródłach

2 Linki zewnętrzne

Tekst Nowego Testamentu
  • Nowy Testament. Biblia Brzeska
  • Biblia Tysiąclecia wyd. IV
  • Tekst Nowego Testamentu w języku greckim
  • Nowy Testament - wydanie interlinearne - tekst grecki wraz z trzema przekładami
  • Textus Receptus Stephanus 1550
Audio
  • Nowy Testament w języku greckim według tekstu Horta i Westcotta (pliki AUDIO)
  • Zapis audio Nowego Testamentu w grece według tekstu bizantyjskiego
Introdukcje i krytyka tekstu
  • Wstęp do Nowego Testamentu
  • Teologia Nowego Testamentu
  • Introdukcje do Nowego Testamentu na stronie Orygenes.org
  • Krytyka tekstualna Nowego Testamentu na stronie Orygenes.org